Vanaf 2006 tot 2018 heb ik me bezig gehouden met de vraag hoe je leren en werken kunt integreren, zodat studenten goede professionals kunnen worden, die hun kennis kunnen toepassen in de praktijk. Ik onderzocht hybride leeromgevingen op de grens tussen onderwijs en beroepspraktijk die we innovatiewerkplaatsen, labs, of ateliers noemen.
Nu, eind 2018, begin 2019, doe ik onderzoek naar professionele identiteit en hoe studenten die kunnen ontwikkelen. Ik neem ook deel aan een Research Practice Partnership over ‘good work’, dat onder andere gaat over de eigenzinnige professional. Ik ben me ervan bewust geworden dat je naast ‘weten’ en ‘doen’ ook nog ‘zijn’ hebt. Je kunt dingen geleerd hebben, een beroep uitoefenen, maar wie ben jij in relatie tot die capaciteiten en dat werk, wat is jouw eigen kleur, wat kenmerkt jou als professional? Hoe kun je eigenzinnig zijn, ofwel ‘eigen’ én ‘zinnig’?
We willen dat studenten uitgroeien tot professionals die veerkrachtig zijn, zelfsturend, innovatief, ondernemend, enzovoort. Wat we vooral willen is dat ze zich staande kunnen houden in de snel veranderende wereld en daarin ook van waarde kunnen zijn, zie ook de slogan van de Hanzehogeschool ‘Share your talent, move the world’. Daarvoor is het nodig dat afgestudeerden zichzelf goed kennen, een idee hebben van wat hun specifieke talenten of eigenschappen zijn, in welke contexten ze goed gedijen, en daarin eigenzinnig kunnen zijn.
In hbo-opleidingen leggen we de nadruk op een zorgvuldig gedefinieerd beroep, en hebben we standaarden vastgesteld voor wat alle studenten in een bepaalde opleiding moeten weten en kunnen. Op het diploma komen de namen van de vakken die zijn gevolgd of de competenties die zijn behaald met daarbij het behaalde cijfer. Dat is een garantie voor het behaalde niveau. Dat is natuurlijk nuttig, maar voor de eigenheid en talenten van de studenten is daarin weinig ruimte. Dat doet me denken aan een mooi gedicht over het curriculum vitae door Wislawa Szymborska, waarin ze beschrijft wat we niet zien aan een cv (zie kader).
Daarom denk ik dat we niet alleen met leren en werken bezig moeten zijn, maar ook met identiteitsvorming. Identity Work noemt Manon Ruijters het. Zodat studenten zich niet alleen identificeren met een bepaald beroep, en met een set leeruitkomsten of competenties die daarbij hoort, maar ook met wie zij zelf daarbinnen (en daarbuiten) willen en kunnen zijn, wat de rode draden zijn in hun persoonlijkheid als professional. Dan kan er op een diploma, naast een rijtje cijfers als kwalificatie als beginnend beroepsbeoefenaar misschien ook een verhaaltje komen te staan over wie deze nieuwe professional is en hoe hij of zij zich wil laten kennen.
Petra H.M. Cremers 