Ik kom het steeds weer tegen in publicaties: als je echt innovatief wilt zijn moet je je eigen aannames opzij zetten. Op die manier stel je je open voor nieuwe mogelijkheden. Maar ik ben me vaak helemaal niet bewust van mijn eigen aannames, dus dan wordt het ook lastig om ze te negeren. Hoe kun je onbewuste aannames of veronderstellingen bewust maken?
Eén van de manieren is een ander land bezoeken. Dat ondervond ik toen ik laatst voor een congres en een bezoek aan een hogeschool naar Finland afreisde. Hier zijn een paar aannames die niet bleken te kloppen.
- Treinen rijden op tijd, hebben een frequentie van een half uur of een uur en als ze komen kun je erin stappen. Niet dus, de automaat gaf geen kaartje af en doordat er geen uitleg bij de foutmelding kwam duurde het een tijdje voordat we er achter kwamen dat de gewone plaatsen volgeboekt waren. De automaat bleek wel kaartjes te geven voor de restauratiewagon als je drie euro extra betaalde. En 3 van de 4 treinen die ik had uitgezocht hadden meer dan 45 minuten vertraging en de frequentie was in het ene geval één per uur, in het andere gingen er maar 4 per dag.
- Bussen rijden ook op zondag. Bleek niet het geval te zijn in Rovaniemi, een toeristenplaatsje op de poolcirkel. Maar gelukkig reden er wel taxi’s.
- In een skigebied met 10 afdalingen heb je een plattegrond nodig van de afdalingen. Niet nodig, er waren maar 2 afdalingen open. Beetje saai, maar toch leuk om even op de ski’s te hebben gestaan.
- Finnen zijn stug. Ook dat was helemaal niet het geval, ze waren hartelijk en ik voelde me erg welkom. Een mevrouw met een hondje waarschuwde me dat het glad was (ik wilde gaan fietsen op een ijzige weg), alle docenten en studenten die ik tegen kwam wilden graag vertellen waar ze mee bezig waren en ik werd getrakteerd op lunches en etentjes. Bij het congres begon elke dag met live muziek, dat maakte de donkere dagen (4 uur daglicht eind november) ineens heel licht.
En zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan. Het gekke is wel, dat als je je eenmaal bewust wordt van al die aannames, je er steeds meer gaat zien. Zoals in het vliegtuig op de terugreis, 8 uur ’s ochtends, toen de stewardess met het drankenkarretje kwam. Daar kwamen niet de verwachte koffie en de sapjes uit, maar een flesje lekkere champagne omdat Finland op die dag, 6 december, 100 jaar onafhankelijk was. En omdat het ook mijn verjaardag was heb ik het er maar van genomen.